De visie van bioboer Johan d’Hulster op duurzame landbouw. Een bespreking van een overvloedig essay.

Vorig jaar in juni kwam ik op een boerderij in Schriek. Het was een heerlijk stralende lentedag. In een grote schuur zaten een 30 tal jonge mensen aandachtig te luisteren naar Geert, de coördinator van Landwijzer, het vormingscentrum dat opleidingen organiseert voor biologische landbouwers. De plaats was niet toevallig gekozen. We bevonden ons op de boerderij de Akelei van Johan D’Hulster en Greet Lambrecht. Zij startten deze boerderij in 1982 en waren daarmee een van de pioniers van de biologische landbouw in Vlaanderen.  Aan Johan d’Hulster was gevraagd om kort te omschrijven aan welke kwaliteiten een bioboer moet voldoen. Hij vertelde dat hij die middag op zijn tractor daar over had nagedacht. Hij vatte het samen in vier kernbegrippen: strijdlust, liefde voor de natuur, veerkracht en 100% goesting om te boeren. Deze kwieke man vertelde met pretoogjes hoe zijn hart bonst om 5u30 bij het ochtendgloren en hij vol plezier op zijn veld de verse spinazie kan gaan plukken. Als inspiratie kan dit wel tellen, en tegelijk werden de aspirant landbouwers gewaarschuwd, als je wil boeren, leg dan alles wat je bent in je stiel. Johan d’Hulster heeft bovendien de laatste jaren ervaring opgedaan in India, waar hij betrokken is in een project om landbouw te revitaliseren in Khajuraho. Johan is bezorgd over de toekomst van de landbouw en schreef een publicatie over de voorwaarden van vitale duurzame landbouw. Hieronder volgt mijn bespreking van dit essay, wat me helpt om beter te begrijpen wat duurzame landbouw is.

Continue reading

Louise Fresco over biopatatjes.

In haar magnus opus ‘Hamburgers in het Paradijs, Voedsel in tijden van schaarste en overvloed’ bekent Fresco dat ze nu en dan verleid wordt om biologisch eten te kopen. Maar dit tegen beter weten in. Ze schrijft dat de biologische landbouw ‘een aantrekkelijk verhaal vertelt over verbondenheid en harmonie van de mens en de natuur’. Maar, stelt Fresco, het grootste deel van dit verhaal is gebaseerd op ‘waardevolle bedoelingen en wetenschappelijk onvoldoende getoetste en zelfs volledig onjuiste gedachten’ (p. 249) . Ze schrijft dat biologische landbouw vaak helemaal niet de meest duurzame optie is, zelfs in tegendeel. Interessant toch. Maar hoe betrouwbaar is de analyse van Fresco?

Louise Fresco, als haar naam geen belletje laat rinkelen, dan even deze introductie.

fresco

Zij is universiteithoogleraar, ze heeft recent een kijkenswaardige 6-delige documentaire gemaakt voor de Nederlandse televisie over voedsel en was adviseur voor de Verenigde Naties rond voedselontwikkeling. Ze heeft in vele kranten en tijdschriften artikels geschreven over voedsel. Als ze gevraagd wordt aan universiteiten voor een lezing kan ze op volle zalen rekenen. Naar haar stem wordt geluisterd, wat ze zegt heeft impact. Bovendien heeft ze een turf geschreven over ‘de vele vragen rond voedsel’ gericht naar het grote publiek waarin ze haar licht op onze houding over voedsel laat schijnen.

Continue reading

Kan bio de wereld voeden?

Een vaak gehoorde kritiek op bio is dat deze productiemethode nooit voldoende opbrengsten zou genereren om ‘de wereld te voeden’. Dit extra beslag op land zou massale ontbossing en verlies aan biodiversiteit tot gevolg hebben. Deze negatieve impact zou de mogelijke milieuvoordelen van biologische landbouw overschaduwen. Wat is hier nu van aan? Zijn de opbrengsten van de biologische landbouw veel lager dan die van de gangbare landbouw. Zijn de opbrengsten de doorslaggevende factor om de duurzaamheid van een landbouwmodel af te wegen.

De uitdaging is niet alleen: landbouwproductie moet voldoende opbrengst verzekeren om de wereld te voeden.
De uitdaging is: duurzame landbouwproductie moet in staat zijn om voldoende voedsel te produceren zonder het milieu verder in gevaar te brengen en moet tegelijk waardig werk verlenen.

Een aanzet voor een analyse -> Continue reading

Almere scheert haar schaapjes.

Frederica werd vandaag gestript voor een kijklustig publiek. Haar wollen jasje werd vakkundig geschoren door Martin, de Friese schaapscheerder. We staan op een rode loper net voor de schaapstal. Een modern houten gebouw, waar Frederica samen met 40 andere drachtige ooien de rest van de winter zal doorbrengen. Maar ze zullen niet alleen zijn. In deze hippe schaapskooi komt een verwerkingsstraat voor wol. In de loop van het jaar zullen met behulp van eenvoudige machines deze geschoren wol verwerkt worden tot een hedendaags eindproduct. Vandaag gaf de Almeerse Wolunie het startschot voor de opening van de wolfabriek.

almere

Continue reading

een klinkend lied

Toen zei een oude man, een herbergier:

Speek tot ons over eten en drinken.

En hij zei:

Ik zou graag zien dat je leven kon van de geur der aarde en als een luchtplant gevoed kon worden door het licht.

Maar als je doden moet om te eten en de pasgeborene moet beroven van de moedermelk om je dorst te lessen, maak daarvan dan een eredienst.

En je tafel zij een altaar, waarop het reine en onschuldige uit het bos en veld geofferd worden voor wat nog reiner en onschuldiger is in de mens.

Wanneer je een dier doodt, zeg dan in je hart: ‘Door dezelfde kracht die je doodt, wordt ook ik gedood; en ook ik zal worden verteerd. Want de wet die je in mijn hand overleverde, zal mij overleveren in een machtiger hand. Jouw bloed en mijn bloed zijn het sap, dat de boom des hemels voedt’

En wanneer je een appel tussen je tanden vermaalt, zeg dan in je hart: ‘Je daden zullen in mijn lichaam voortleven. En de knoppen van je morgen zullen bloeien in mijn hart. En je geur zal mijn adem zijn, en samen zullen wij ons verblijden door alle seizoenen.’

En als je in de herfst de druiven uit je wijngaarden voor de wijpers vergaart, zeg dan in je hart: ‘Ook ik ben een wijngaard en mijn vruchten zullen voor de wijnpers vergaard worden, en als nieuwe wijn zal ik in eeuwige vaten bewaard worden’.

En in de winter, wanneer je de wijn tapt, dan klinken in je hart voor iedere beker een lied; en laat er in dit lied een herinnering zijn aan de herfstdagen, en aan de wijngaard, en aan de wijnpers.

Kahlil Gibran.

Als ik een groentenpakket bestel via mijn lokaal Voedselteam, krijg ik een klein blaadje mee met wat extra info. Deze week stond er dit gedicht op van Kahlil Gibran. Met dit blaadje informeert deze biologisch-dynamische boerderij de ‘Zonnekouter’ over de stand van zaken op het veld of op het boerderij. Zo besef ik beter waar mijn voedsel vandaan komt en komt dit lied tot leven.

Studiereis in Bretagne met het Netwerk Zelf Zaden Telen

Verslag Studiereis naar Bretagne van zaterdag 6 tot maandag 8 Juli- Netwerk Zelf zaden Telen.

Zaterdagmorgen om 6 u vertrek ik met de helft van de karavaan vanuit Gent richting Bretagne. We vertrekken voor een driedaagse studie reis op zoek naar praktijken van participatieve veredeling en zaadvaste rassen in het rebelse Frankrijk.

IMG_2950

Continue reading

Genetic modified organisms_a summary of the social and economic risks, all in one post.

GMO’s and the associated socio economic challenges for small scale farmers. Opportunity or threat?

Note from the author (me): in September 2011 I have written this paper as a student Agricultural Economics of Developing Countries. I post this now on my blog since I plan to refer in future blogs to the issue of GMOs and pesticide-driven agriculture. I believe, this paper gives a fair overview of the pros and cons of genetic modified organisms. If you consider that certain arguments are missing (pro or contra, or in between) please let me know.

Biotech crops can increase productivity and (farmer) income significantly, and hence, can serve as an engine of rural economic growth that can contribute to the alleviation of poverty for the world’s small and resource-poor farmers’

James. C (2010) Global Status of Commercialized Biotech/GM Crops 2010 ISAAA-brief 42.

The biotech industry and its sponsors generate considerable hyperbole about the benefits that GMOs provide to farmers, consumers and the environment. It ignores increasing evidence showing that GM crops do not generate higher yields or help to solve hunger but are actually increasing pesticide use,contaminating seeds and food, and destroying poor famers’ livelihoods because of high costs and monopolies.

Friends of the Earth (February 2011) who benefits from gm crops? An industry built on myths

Continue reading

Jonge sla

Jonge sla

Alles kan ik verdragen,
het verdorren van bonen,
het versterven van bloemen, het hoekje

aardappelen kan ik met droge ogen
zien rooien, daar ben ik,
werkelijk hard in.

Maar jonge sla in september,
net geplant, slap nog,
in vochtige bedjes, nee.

Rutger Kopland

Our Children will accuse us. Nos Enfants nous accuseront.

I keep wondering if: the impact of a certain chemical industrialisation indeed leads to this sharp increase of diseases, and this type of economy is avoidable; why is this still accepted by the majority in our democratic societies?

I just checked a short preview of this documentary, that provides some figures on the impact of chemical pollution on human health:

In Europe 70% of cancers are linked to the environment: 30% to pollution, 40% to food.
In Europe cases of cancer in children have been increasing by 1,1% yearly for 30 years.
In France the number of cancers in males has increased by 93% in the last 25 years.
In Europe every year 100,000 children die of diseases caused by the environment.


Continue reading